23 Mayıs 2012 Çarşamba

Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nden: Bursa Ahalisi

Bursalılar
(1611-1682)
Evliya Çelebi Türk edebiyatında en büyük
seyahatnameyi yazmış, seyyah, memur
ve asker.
Nice bin samur kürklü, muhteşem, çok zengin tüccarları ve bilginleri vardır. Birtakımı da ileri gelenlerdir ki at sahibi, hanedan hizmet ehilleridir. Birtakımı çarşı ve pazarda sanat sahipleridir. Güçleri yettiği kadar türlü türlü güzel elbiseler giyerler.
Burası Anadolu toprağı olduğundan lehçeleri Aral lehçesine yakındır. Mesela "Ahmet Çelebi" yerine "Ehmet Çebü", "Mehmet Çelebi" yerine "Memet Çebü", "İsmail" yerine "Ismıl", "Ca'fer" yerine "Cafar" derler. Daha nice bilinmedik sözleri vardır ama bazı şehir çocukları vardır ki söz ebesi, rind, arif, nükteci çelebilerdir.Bütün halkı yabancı dostu, gezmeyi sever, hoş konuşan adamlardır. Çok defa kazançları ipektendir.
Bursa dördüncü iklimdendir. Suyunun ve havasının güzelliğinden halkının yüzleri kırmızıdır. Fakat lodos rüzgarı tarafını Keşiş Dağı örtmekle o rüzgarlarda havası ağırdır. Güzel erkek ve kadınları gayet çoktur. Şairler bu yüzden "Şehrengizler" yazmışlardır. (Şehrengiz: bir şehrin güzelleri hakkında yazılan manzum eserler.) Kadınları güzellikte, tenasüpte ileridir. Sözleri de boyları gibi biçimlidir. Gür saç örgüleriyle şairlerin akıllarını çelerler.
Başka diyar kadınlarında böyle bir şey yoktur.
Burada erkekler o kadar çok yaşar ki kuvveti gider, biçimi gider, konuşmadan kalır, yine de yaşar. 
Halkı ince endamlı, gümüş bedenli, sevimli kimselerdir. Konuşsalar gayet güzel söz ettiklerinden insana tesir edip  gönül ferahlığı verir. Çünkü her biri bir üstaddan feyz almış kimselerdir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder